Ogólnopolskie wsparcie
Rzecznik Praw Pacjenta
Każdy pacjent ma prawo skontaktować się z biurem Rzecznika Praw Pacjenta za pośrednictwem bezpłatnej, całodobowej Infolinii Telefonicznej pod numerem 800 190 590 w celu zgłoszenia naruszeń lub uzyskania porad prawno-medycznych.
Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r.
Ustawowe Prawa Pacjenta
Kliknij na wybrane prawo pacjenta poniżej, aby rozwinąć szczegółową interpretację prawną oraz wykaz przynależnych artykułów ustawy.
Pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej, udzielanych z należytą starannością w warunkach fachowych i sanitarnych. W przypadku ograniczonych możliwości udzielenia odpowiednich świadczeń, pacjent ma prawo do obiektywnej, opartej na kryteriach medycznych procedury ustalającej kolejność dostępu. Pacjent ma prawo do natychmiastowego udzielenia świadczeń ze względu na nagłe zagrożenie życia lub zdrowia, w tym świadczeń związanych z porodem. Pacjent może żądać zasięgnięcia opinii innego lekarza lub zwołania konsylium lekarskiego.
Pacjent ma prawo do przystępnej informacji o swoim stanie zdrowia, rozpoznaniu, proponowanych i możliwych metodach diagnostycznych i leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania lub zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu. Pacjent, w tym małoletni od 16. roku życia, może upoważnić inne osoby do uzyskiwania tych informacji, bądź zażądać, aby lekarz nie udzielał mu informacji o stanie zdrowia. Pacjent ma prawo do informacji o swoich prawach udostępnianej w formie pisemnej w lokalu podmiotu.
Pacjent ma prawo do zgłaszania osobom wykonującym zawód medyczny, Prezesowi Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych lub podmiotowi odpowiedzialnemu wszelkich podejrzewanych działań niepożądanych produktów leczniczych (leków).
Pacjent ma prawo do zachowania w tajemnicy przez osoby wykonujące zawód medyczny, w tym personel pomocniczy, wszelkich informacji z nim związanych, a uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu medycznego. Tajemnica ta obowiązuje również po śmierci pacjenta, z wyłączeniem sytuacji określonych w ustawie (np. zgoda pacjenta lub przedstawiciela, zagrożenie życia innych).
Pacjent ma prawo do wyrażenia zgody lub odmowy udzielenia określonych świadczeń zdrowotnych. W przypadku zabiegów operacyjnych lub metod diagnostyki o podwyższonym ryzyku, zgoda musi być wyrażona w formie pisemnej. Pacjent małoletni, który ukończył 16 lat, ma prawo do wyrażenia sprzeciwu pomimo zgody przedstawiciela ustawowego (wówczas wymagana jest decyzja sądu opiekuńczego).
Pacjent ma prawo do poszanowania intymności i godności, w szczególności w czasie udzielania mu świadczeń zdrowotnych. Prawo to obejmuje również prawo do umierania w spokoju i godności (w tym leczenia bólu w stanie terminalnym). Przy udzielaniu świadczeń może być obecna osoba bliska (lekarz może odmówić jej obecności wyłącznie przy zagrożeniu epidemicznym lub ze względu na bezpieczeństwo zdrowotne, co odnotowuje się w dokumentacji).
Pacjent ma prawo do dostępu do dokumentacji medycznej dotyczącej jego stanu zdrowia oraz udzielonych mu świadczeń. Dokumentacja jest udostępniana do wglądu w siedzibie podmiotu, poprzez sporządzenie jej kopii, odpisów, wydruków, na informatycznym nośniku danych lub drogą elektroniczną. Podmiot przechowuje dokumentację medyczną przez okres 20 lat (z wyjątkami określonymi w ustawie, np. zgon z powodu zatrucia - 30 lat, zdjęcia RTG poza dokumentacją - 10 lat, skierowania - 5 lat).
Pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy mogą wnieść sprzeciw wobec opinii albo orzeczenia lekarza, jeżeli ma ono wpływ na prawa lub obowiązki pacjenta. Sprzeciw wnosi się do Komisji Lekarskiej działającej przy Rzeczniku Praw Pacjenta, za pośrednictwem Rzecznika, w terminie 30 dni od dnia wydania opinii. Sprzeciw wymaga uzasadnienia medycznego.
Pacjent przebywający w stacjonarnym oddziale całodobowym ma prawo do kontaktu osobistego, telefonicznego lub korespondencyjnego z innymi osobami (ma również prawo do odmowy takiego kontaktu). Pacjent ma prawo do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej (która nie polega na udzielaniu świadczeń zdrowotnych). Pacjent ponosi koszty realizacji tych praw, jeżeli skutkują one rzeczywistymi kosztami poniesionymi przez szpital.
Pacjent przebywający w szpitalu ma prawo do całodobowej opieki duszpasterskiej. W sytuacji pogorszenia się stanu zdrowia lub zagrożenia życia, szpital jest obowiązany umożliwić pacjentowi kontakt z duchownym jego wyznania. Koszty tej opieki ponosi podmiot leczniczy.
Pacjent hospitalizowany ma bezpłatne prawo do przechowywania rzeczy wartościowych w bezpiecznym depozycie szpitalnym. Koszty realizacji tego prawa w pełni ponosi podmiot leczniczy.
Definicje prawne
Słownik pojęć i określeń
Opiekun faktyczny
Osoba sprawująca, bez obowiązku ustawowego, stałą opiekę nad pacjentem, który ze względu na wiek, stan zdrowia albo stan psychiczny opieki takiej wymaga.
Osoba bliska
Małżonek, krewny lub powinowaty do drugiego stopnia w linii prostej, przedstawiciel ustawowy, osoba pozostająca we wspólnym pożyciu lub osoba wskazana przez pacjenta.
Osoba wykonująca zawód medyczny
Osoba uprawniona na podstawie odrębnych przepisów do udzielania świadczeń zdrowotnych oraz osoba legitymująca się nabyciem fachowych kwalifikacji.
Pacjent
Osoba zwracająca się o udzielenie świadczeń zdrowotnych lub korzystająca ze świadczeń zdrowotnych udzielanych przez podmiot leczniczy.
Skutki prawne
Zadośćuczynienia i ograniczenia praw
Zadośćuczynienie pieniężne: Zgodnie z art. 4 ustawy o prawach pacjenta, w razie zawinionego naruszenia praw pacjenta sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę (na podstawie art. 448 Kodeksu cywilnego). W przypadku naruszenia prawa do umierania w spokoju i godności, sąd na wniosek rodziny może zasądzić odpowiednią kwotę na wskazany cel społeczny.
Możliwość ograniczenia praw: Zgodnie z art. 5 ustawy, Kierownik podmiotu leczniczego lub upoważniony lekarz może ograniczyć korzystanie z praw pacjenta wyłącznie w przypadku wystąpienia zagrożenia epidemicznego lub ze względu na bezpieczeństwo zdrowotne pacjentów, a w przypadku prawa do kontaktu osobistego także ze względu na możliwości organizacyjne placówki.